Planowana data akcji: 5 maja 1944
Ostateczna data akcji: 6 maja 1944
Miejsce akcji: aleja Szucha w Warszawie
Początek akcji: Zbiórka na akcję o godz. 9.00 -> początek akcji ok.10.00
Według wzoru: PSEUDONIM – funkcja, wyposażenie
- Zespół wykonawczy:
Orkan – dowódca akcji, sten, pistolety, granat
Hipek – zastępca dowódcy akcji, pistolety, granat
Zabawa – sten, pistolet, granat
Olek – pistolet, granat - I zespół ubezpieczający
Cyklon – zastępca dowódcy akcji, dowódca ubezpieczenia, MP 40, pistolety
Burza – MP 40, pistolety, granat
Sokół – pistolety - II zespół ubezpieczający
Garbaty – dowódca grupy, sten, pistolet
Żak – pistolet, 6 grantów - III zespół ubezpieczający
Polluks – zastępca dowódcy akcji, MP 40, pistolet
Kastor – pistolety, 5 granatów
Nemo – pistolety, 5 granatów, gwoździe dywersyjne - IV zespół ubezpieczający
Sławomir – dowódca grupy, sten, pistolet, granat
Lis – pistolety, 5 granatów - V zespół ubezpieczający
Nałęcz – dowódca grupy, pistolety
Lampart – pistolety, 5 granatów
Bruno – kierowca samochodu Mercedes V 170, pistolet, 2 granaty
Kajtek – kierowca samochodu Wanderer, pistolet, granat
Otto – kierowca samochodu Chevrolet ¾ t., pistolet, granat
Bartek – kierowca zapasowy, bez broni
Przygotowania
Wywiad
Rayski + Żak, + Wesoły, + łączniczki – Scarlett, Dewajtis, Kama i Zojda.
Początkowy plan
Jeden oddział przebrany za miejską służbę wodno – kanalizacyjną ma za zadanie zastrzelić Stamma idącego aleją Szucha do domu. Po wykonaniu wyroku mieliby się wycofać osłaniani przez liczne grupy ubezpieczające umieszczone poza aleją Szucha.
Ostateczny plan
Oddział wykonawczy miał za zadanie niepostrzeżenie dostać się do domu pilnowanego przez gestapo i tak przystosować się do otoczenia aby nie było widać różnic, dotrzeć do mieszkania Stamma i tam wykonać wyrok. Ubezpieczenia miało osłaniać odwrót, rozwijając szybkie natarcie.
Ostatecznie wykonana akcja
6 maja 1944 o godz. 9:00
Gdy Orkan i Hipek przechodzili przez bramę, wartownik zażądał przepustek. Orkan powiedział, że nie wiedzieli o tym i pokazał wcześniej spreparowany list do Stamma. Wartownik wszedł do dyżurki aby wystawić przepustki, żądając dowodów. Oprócz żołnierza w dyżurce był jeszcze jeden cywil. Hipek sięgnął do kieszeni, wyjął pistolet i zastrzelił żołnierza, jednocześnie krzycząc do Orkana aby strzelał do Niemców w bramie. Pozostali żołnierze zespołu wykonawczego podchodzili wtedy do bramy, słysząc strzały wyciągnęli broń, Zabawa zaczął strzelać w stronę esesmanów w samochodzie.
W chwili gdy zaczęła się strzelanina, ubezpieczenie przeszło do wykonania swoich zadań. Każdy z zespołów zaatakował najbliższy do siebie posterunek bądź pozycje niemieckie. W czasie trwającej wymiany ognia uczestnicy akcji załadowali się do samochodów. Podczas ucieczki samochodami kierowca Mercedesa – Bruno został postrzelony w głowę, mimo odniesionej rany doprowadził samochód z pasażerami do kryjówki. Drugi samochód – Chevrolet ruszył za szybko skutkiem czego zabrał mniej żołnierzy niż planowano. Wenderer – ostatni samochód, zabrał 7 pasażerów i przez chwilę pod jego osłoną biegło kilku innych, którzy nie zdążyli dostać się do Chevroleta.
W tym czasie Niemcy zorganizowali pościg i śladem Wenderera ruszył samochód terenowy. Na ulicy Czerniakowskiej został zatrzymany ogniem z wieżyczki strażniczej, część pasażerów uciekła i po chwili samochód wybuchł najprawdopodobniej wskutek granatów odbezpieczonych przez Nemo.
Konsekwencje akcji
Akcja bojowa Stamm kosztowała oddział 8 zabitych żołnierzy, 1 ciężko rannego(który w wyniku odniesionej rany zmarł wkrótce po wojnie) i 5 lżej rannych żołnierzy. Nie osiągnięto celu akcji jakim była likwidacja Stamma, z niemieckich raportów wynika że zabito jednego policjanta. Natomiast z opisu świadków i uczestników można wywnioskować, że zginęło przynajmniej 2 – 3 policjantów.
W opinii dużą wagę miało nastawienie żołnierzy którzy brali udział w akcji. Przystępowali oni do niej karni i posłuszni ale bez wiary w zwycięstwo. Ocena akcji ze strony Kwatery Głównej Sz.Sz. była zdecydowanie negatywna.
opracował Jan Mika
Bibliografia
- Piotr Stachiewicz – „Parasol”